Beteja për avionët F-35/ Erdogan kërkon "dritën jeshile" nga Trump, Greqia paralajmëron për rrezikun strategjik

Samiti i NATO-s në Ankara riktheu në vëmendje një nga çështjet më të ndjeshme të sigurisë në Mesdheun Lindor: mundësinë e rikthimit të Turqisë në programin amerikan të avionëve luftarakë F-35.

Pas takimit me presidentin turk Rexhep Tayyip Erdogan, presidenti amerikan Donald Trump la të hapur mundësinë që Uashingtoni të shqyrtojë rikthimin e Ankarasë në këtë program ushtarak. Trump foli pozitivisht për rolin e Turqisë në NATO dhe marrëdhëniet me presidentin Erdogan.

Ky sinjal u prit me optimizëm nga Ankaraja. Erdogan kërkoi një vendim pozitiv nga SHBA dhe kritikoi qëndrimin e kryeministrit grek Kyriakos Mitsotakis, duke kundërshtuar çdo përpjekje për të penguar furnizimin e Turqisë me avionë F-35.

Por Athina vazhdon të mbajë një qëndrim të kujdesshëm. Mitsotakis tha se Greqia nuk mund t’i tregojë Uashingtonit kujt duhet t’i shesë armë, por rikujtoi pengesat ligjore që lidhen me Turqinë, veçanërisht për shkak të blerjes së sistemit rus të mbrojtjes S-400.

Kryeministri grek bëri të ditur gjithashtu se pilotët grekë do të nisin trajnimin në vitin 2027 për avionët F-35 që Athina ka planifikuar të blejë nga SHBA.

Ministri i Jashtëm grek Giorgos Gerapetritis u shpreh se aktualisht nuk ka një ndryshim të kufizimeve ndaj Turqisë, pasi çdo vendim i ri kërkon miratimin e Kongresit amerikan.

Edhe ministri i Mbrojtjes, Nikos Dendias, ngriti shqetësimet e Athinës për një mundësi që Turqia të pajiset me F-35 ose me teknologji të avancuar për avionët luftarakë. Sipas tij, Uashingtoni duhet të vlerësojë ndikimin që një vendim i tillë do të kishte në rajon.

Përtej çështjes së avionëve, mes dy vendeve vijojnë të mbeten të hapura edhe çështje të tjera, mes tyre kërcënimi turk për luftë nëse Greqia zgjeron ujërat territoriale në Egje, i njohur si “casus belli”. Mitsotakis e cilësoi këtë qëndrim si një element të vjetër që nuk përputhet me përpjekjet për dialog.

Edhe pse marrëdhëniet mes Athinës dhe Ankarasë kanë kaluar një periudhë më të qetë, debati për F-35 tregon se balanca ushtarake në Egje mbetet një nga temat më të ndjeshme mes dy aleatëve të NATO-s.